گیاهان دارویی

 آویشن باغی   آشنایی با گیاه دارویی آویشن باغی

 

 خصوصیات گیاه شناسی
آویشن باغی گیاهی خشبی، چند ساله و متعلق به خانواده نعناع (
Lamiaceae)میباشد.

منشأ این گیاه نواحی مدیترانه گزارش شده است. ارتفاع این گیاه متفاوت و بین 20 تا50 سانتی‌متر است.برگها کوچک، متقابل و کم و بیش نیزه‌ای شکل بوده و پوشیده از کرکهای خاکستری رنگ است. گلها کوچک، سفید، ارغوانی یا صورتی است که در قسمت فوقانی ساقه‌هایی که از بغل برگها خارج میشوند روی چرخه‌هایی به صورت مجتمع پدیدارمیشوند. 
 

آرایش گل در گیاه آویشن باغی
میوه دراین گیاه فندقه به رنگ قهوه‌ای تیره بوده و طول آن یک میلی‌متر است. داخل میوه‌ 4 دانه به رنگ قهوه‌ای تیره وجود دارد. وزن هزار دانه
 25/0 تا 28/0 گرم است.

مواد مؤثره
پیکر رویشی آویشن باغی حاوی مواد مؤثره واز نوع اسانس میباشد. اسانس این گیاه زرد رنگ بوده و مقدار آن بین 1 تا 2 درصد متغیر است. مهمترین اجزاء تشکیل دهنده اسانس را تیمول، کارواکرول و پاراسیمول تشکیل میدهد. پیکررویشی همچنین حاوی تانن، فلاونوئید، ساپونین و نیزمواد تلخ میباشد.

اثر درمانی 
مواد مؤثره آویشن باغی خلط آور بوده و برای معالجه سرفه مورد استفاده قرار میگیرد. از تنتور و عصاره‌های الکلی پیکررویشی این گیاه برای معالجه سرفه، گلودرد، برونشیت و آسم استفاده فراوان میشود.

سایر کاربردها
مواد مؤثره آویشن باغی درصنایع غذایی به مقادیر فراوان کاربرد دارد. از تیمول و کارواکرول آن بعنوان نگهدارنده مواد غذایی درصنایع غذایی استفاده میشود. اسانس آویشن باغی همچنین خاصیت شدید ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد.
از مواد مؤثره این گیاه در صنایع آرایشی و بهداشتی و در تهیه کرم‌ها، عطرها، لوسیونها، دهانشویه‌ها و پماد استفاده میشود. مواد مؤثره آویشن باغی نیز از ترکیبات ضد ریزش مو در عصاره‌های گیاهی مورد استفاده در شامپو میباشد. از اسانس این گیاه به عنوان آروماتراپی (درمان با مواد معطر) استفاده شده و درخمیر دندان نیز به عنوان یک ماده ضد باکتری مورد استفاده قرار میگیرد.

فرآورده‌ها
از این گیاه داروهایی به شکل شربت، قرص مکیدنی، بخور، قرص، اسانس و همچنین ترکیبات آروماتراپی تهیه میشود. از عصاره‌های آبی، آبی
الکلی و پروپیلن گلایکولی آویشن باغی نیز در تهیه شامپو،‌کرم، پماد و دیگر فرآورده‌های استفاده فراوان میشود.

بابونه

 

خصوصیات گیاه شناسی:
       بابونه (Matricariachamomilla) گیاهی است علفی ، یک ساله متعلق به تیره گل ستاره ایها (Asteraceae) . منشأ این گیاه آسیای صغیر گزارش شده است ولی در شمال و جنوب آمریکا و همچنین دراسترالیا نیز می روید.

 ارتفاع این گیاه بین 50 تا 80 سانتی متر است .

    برگها مستقیم، باریک، کشیده، نیزه ای شکل ، صاف و فاقد کرک بوده و به صورت متناوب نسبت به یکدیگر روی ساقه قرار می گیرند. گلها در انتهای ساقه های اصلی و فرعی ظاهر می شوند.
    قسمت میانی گلها که مجموعه ای از گلچه های لوله ای زردرنگ است در اوایل رویش نیمه کروی است ولی با نمو گلها و باز شدن گلچه های لوله ای کمابیش مخروطی شکل (به شکل کله قند) میشوند. قطر گلهای بابونه متفاوت و بین 5/1 تا 3 سانتی متر است .

مواد موثره:
      گلهای بابونه حاوی مواد موثره هستند. هنگامی که گلها کاملاً باز می شوند از بیشترین مقدار ماده موثره برخوردارند. در گلهای بابونه اسانس، فلاونوئید و مواد موسیلاژی ساخته و ذخیره میشود.
مهمترین ترکیبات اسانس را کامازولن و آلفا بیسابلول تشکیل می دهند. مهمترین فلاونوئیدهای موجود در گل بابونه عبارتند از آپی ژنین، آپی ژنین-7- گلایکوزید و لوتئولین.

کاربرد:
      کامازولن دارای خاصیت ضد التهاب است و در مصارف خارجی از عصاره آن کرم های ضد التهاب پوستی و جلوگیری از اگزما تهیه می شود. پمادهای حاصل از این گیاه جهت معالجه سوختگیهای پوستی نیز استفاده می شود. عصاره بابونه به رشد و تقویت پوست و مو کمک کرده و سبب جلوگیری از حساسیت های پوستی می شود. ترکیبات موجود در عصـاره بـابونـه سبب تسریـع گردش خون درمنطقه حساس و آسیب دیـده شده و تقسیم سلول و در نهایت ترمیم زخم را تسریع می نماید.

آنغوزه   

مقدمه
       آنغوزه با نام علمی .Ferula assa-foetidaL از گیاهان دارویی مهم تیره

چتریان می باشد. این گیاه علفی, چند ساله و مونوکارپیک2 است به طوریکه در طول رویش فقط یکبار به گل می رود (سال پنجم یا ششم رویش ) و سپس دوره رویشی آن خاتمه می یابد. ارتفاع این گیاه متفاوت و بین 2 تا 5/2 متر است. در انتهای ساقه های اصلی و فرعی گلهای زرد رنگ و مجتمع به صورت گل آذین چتر مرکب پدیدار می شود. برگهای قاعده ساقه این گیاه عموما گوشتدار, به طول متوسط 50 تا 60 سانتی متر و فاقد دمبرگ و منقسم به قطعاتی با تقسیمات فرعی دندانه دار یا لوبدار است .این گیاه بومی استپ های ایران و قسمتهایی از افغانستان می باشد . در ایران این گیاه در استانهای فارس , کرمان , خراسان , یزد , سمنان , هرمزگان , سیستان و بلوچستان , اصفهان , لرستان, کهکیلویه و بویر احمد و بوشهررویش دارد. قطر ریشه آنغوزه بین 10 تا 12 سانتی متر و طول آن 30 تا 40 سانتی متر می باشد. صمغ استخراج شده از این گیاه که با انجام عمل تیغ زنی راس طوقه انجام می گیرد,  خاصیت دارویی دارد و منبع درآمد با ارزشی برای تعداد قابل توجهی از روستائیان و بهر ه برداران کشورمان می باشد . تقریبا تمام این صمغ آنغوزه دارای ترکیبات دی , تری و تتراسولفید , مشتقات کومارینی فئوتیدین3 , کامولونفرول4 , اپی سامارکاندین5 , آمبلی پرنین وکانفرول6 و ... می باشد . محققین در اسانس حاصل از شیرابه آنغوزه چندین ترکیب مختلف شناسایی کردند.
از بخشهای سبز گیاه نیز به عنوان سبزی خورده می شود. شیرابه آنغوزه دارای اثر ضد تشنج , قاعده آور و ضد انگل است . در رفع ییوست افراد مسن نیز کاربرد دارد . 
 

 

اکلیل کوهی

 

 

خصوصیات گیاه شناسی
     اکلیل کوهی (Rosmarinus officinalis) ، گیاهی است خشبی، چند ساله، همیشه سبز و متعلق به تیره نعناع (Lamiaceae) ، منشأ این گیاه مناطق آهکی نواحی

مدیترانه گزارش شده است. ارتفاع این گیاه بستگی به شرایط اقلیمی محل رویش داشته و بین 1 تا 2 متر متغیر است. برگها سبز رنگ، متقابل، باریک ، بلند و نوک تیز است. سطح رویی برگ صاف و فاقد کرک است در حالی که پشت برگ سفید رنگ و پوشیده از کرک می باشد. گلها کوچک و آبی رنگ بوده و اواخر بهار از لابلای برگها خارج می شود. گلها به ندرت سفید رنگ است. گلهای این گیاه نوش فراوانی تولید کرده و شدیداً عسل آور است .

مواد موثره:
     برگها وگلهای این گیاه حاوی مواد موثره هستند . از اینرو پیکر رویشی اکلیل کوهی از بوی مطبوعی برخوردار است . مواد موثره این گیاه را اسانس، تانن و مواد تلخ تشکیل میدهد . مقدار اسانس دربرگهای خشک بین 5/0 تا 5/1 درصد می باشد. مهمترین ترکیبات اسانس را سینئول (cineole)، کامـفور (camphor)، بورنـیل استات (bornyl acetate) و اسید رزماریک تشکیل می دهد.

ترکیبات دیگر گیاه را موادی نظیر فلاونوئیدهای آپی ژنین، روتین، لوتئولین و کومارین های آمبلی فرون، هرنیارین تشکیل و اسیدهای گیاهی نظیر اسید کافئیک نیز در برگهای این گیاه وجود دارد .  

اثر درمانی
    ترکیبات موجود در عصاره اکلیل کوهی به سبب تحریک متابولیسم و تسریع گردش خون سبب گشادکنندگی عروق و مویرگها شده و بدین ترتیب باعث تقویت و شادابی پوست و مو می گردد. این عصاره از ریزش مو جلوگیری کرده و لذا در تولید فرآورده هـای بهداشتی و آرایشی بر روی مو و پوست معمولی و چرب کاربرد زیادی دارد.

سایرکاربردها
    از گیاه رزماری همچنین در درمان فشار خون، نفخ و بی اشتهایی استفاده می‌شود. مصرف موضعی آن نیز دردرمان دردهای عضلانی و بیماریهای رماتیسمی کاربرد دارد. اسانس این گیاه خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی شدید داشته و بعنوان طعم دهنده در داروهای بد مزه بکار می‌رود. همچنین مواد مؤثره این گیاه خاصیت نگاهدارندگی شدید داشته و در صنایع غذایی و کنسرو سازی کاربرد فراوانی دارد.

فرآورده‌ها
     از مواد مؤثره این گیاه پمادها و کرمهایی جهت درمان دردهای رماتیسمی و عضلانی تهیه شده است. اگرچه عصاره‌های پروپلین گلایکولی این گیاه بعنوان مواد اولیه تولید فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی کاربرد فراوان دارد لیکن از عصاره‌های آبی و آبی الکلی و حتی عصاره‌های خشک این گیاه نیز درتهیه داروهای معالجه کننده ناراحتی های گوارشی استفاده می‌شود. مهمترین فرآورده های تولیـدی ازعصـاره های این گیاه شامل شامپوها ، نرم کننده های مو، لوسیونهای دست و صورت و ژل حمام می باشد.

آلوئه ورا

نام فارسی:            صبر زرد
نام علمی:aloe vera             
نام تیره:                (سوسن)liliaceae
نام لاتین:ALOE               
نام عربی:               الصبر.الویه
 
خواص آلوئه ورا آلوورا آلوئه ورا
 

 مورفولوژی

صبر زرد(شاخ بزی) گیاهی است علفی و چند ساله با برگ‌های ضخیم، گوشتی و دراز. حاشیه‌ برگ‌های آن کمی پیچ و خم‌دار و دارای تیغ است. گل‌های آن‌ به‌صورت خوشه‌ای زیبا در انتهای محور ساقه گل‌دار و به رنگ سبز مایل به زرد قرار دارند.
قسمت مورد استفاده صبر زرد، شیرابه به دست آمده از برگ‌های گیاه است که امکان دارد به صورت تازه غلیظ(خمیری) و یا خشک شده با رنگ‌های متفاوت زرد، زرد مایل به سبز، قهوه‌ای و یا قرمز مایل به سیاه باشد.
 
 
گیاهشناسی
 
گل آذین گلها خوشه‌ای به رنگ زرد یا زرد مایل به سبز و اعضاء گل به هم چسبیده هستند.
تاریخچه
 
نقاشی‌هایی از صبر زرد، بر روی کنده‌کاری‌های دیوارهای معابد مصری دیده شده است. این معابد در هزاره چهارم قبل از میلاد بنا شده است. صبر زرد را که "گیاه جاودانگی" نام گرفته بود، به هنگام خاک سپاری، برای فراعنه هدیه می‌آوردند.
کتاب "The Egyptian Book of Remedies" (‌‌1500 سال قبل از میلاد مسیح) از کاربرد صبر زرد در درمان عفونت‌ها، معالجه پوست و تهیه داروهای ملین سخن گفته است. "دیسکورید"(فیزیک‌دان یونانی)، در سال 74 پس از میلاد، صبر زرد را جهت التیام زخم، جلوگیری از ریزش مو ، درمان زخم‌های دستگاه تناسلی، و معالجه همورئید، مفید دانست.
در مـازنـدران بـه گـیـاه صـبـر انجیر بغدادى مى گویند .درگویش اصفهانى به صبر، چدروا مى گویند .صباده ، صبره ، آلوئه ، آلوئس و ازوا از اسامى دیگر صبر زرد است .
 
 
 نیاز اکولوژیکی
 
PHمناسب برای کاشت 6.5امااسیدیته تا8.5را تحمل می کند
بافت خاک مناسب برای رشد گیاه:خاک سبک(لوم.ماسه ای)وبازهکشی خوب.
آلوئه و را گیاهی است که برای ماندن و رشد به حداقل آب نیاز دارد و در خاک های شور و ساحلی به آسانی رشد و پرورش می یابد و نسبت به آفات و بیماری ها مقاوم است.
 
گیاه دارویی صبر زرد با اقلیم جنوبی کشور ایران سازگار است و به خوبی در استان‌های جنوبی که دارای منابع آبی کمی هستند قابل پرورش است.
این گیاه بومی مناطق گرم و خشک است که در استان‌های جنوبی کشور ایران به خصوص استان بوشهر و استان هرمزگان رشد می‌کند.
 
کاشت
سیستم کاشت(آبیاری):فارو
دوره ابیاری:7الی15روز
روش کاشت :بصورت پاجوش در خزانه وسپس انتقال به زمین اصلی میباشد.
زمان مناسب برای کاشت در خزانه:اواخرتابستان اقدام به جداسازی وکاشت پاجوش می شود.
 
زمان لازم جهت انتقال پاجوش ازخزانه به زمین اصلی:
 
بسته به شرایط نگهداری 4الی6 ماه.
نیازهای اصلی غذایی:
45تا55KGفسفر
55تا65KGازت
35تا45KGپتاس
داشت
 
آبیاری منظم سبب افزایش میزان ژله در گیاه میگردد.
وحذف علف های هرز در خزانه.
 
برداشت
 
8ماه پس ازکاشت پاجوش در فصل بهاربصورت قطع برگهای خارجی گیاه از قاعده .
دقت های لازم درعملیات های برداشت:
فقط برگ های بیرونی گیاه که بیش از 25تا50CMطول دارند باید برداشت شوندبایددقت نمودکه ماده زرد رنگ وتلخی که از سلول های اپیدرمی محل قطع برگ خارج میشود باژل گیاه مخلوط نگردد.
 
پس ازبرداشت
انتقال سریع برگ ها توسط کانتینرهای یخچال دار به محل فراوری یاشستوشوی برگ هاوخارج کردن ژلهااز برگ و انتقال سریع ژل به کارخانجات فراوری
عملکرد:80تا120TON/HEK
 
ترکیبات شگفت آور گیاه
 
حدود ۹۶ درصد از وزن آن را آب تشکیل داده است و مابقى شامل چربى هاى ضرورى آمینواسیدها، ویتامین ها، املاح، آنزیم وگلیکوپروتئین است!
این گیاه حداقل داراى ۳ اسید چرب با خاصیت ضدالتهابى است که براى معده ، روده کوچک و روده بزرگ مفید است.
ویتامین هاى تشکیل دهنده آن عبارتند از ویتامین C ، B۱۲ ، B۶ ، B۲ ، B۱ ، A و E. «آلوئه ورا» با خاصیت اعجاب انگیز خود مى تواند تمام اسید آمینه هاى ضرورى بدن را در اختیار شخص مصرف کننده قرار دهد.
خواص داروئی
۱)تقویت کننده بدن است.
 ۲)یبوست را برطرف می کند و روده ها را تمیز می کند.
 ۳)برای معالجه آسم مفید است.
۴)سوء هاضمه را برطرف می کند.
 ۵)در معالجه صرع مفید است.
 ۶)اثر ضد کمردرد.
 ۷)خون را تصفیه می کند.
۸)برای برطرف کردن خارش ناشی از گزیدگی حشرات شیرابه آنرا روی پوست بمالید.
 ۹)اگزما را درمان می کند.
 
۱۰)برای معالجه اسهال خونی مفید است.
 ۱۱)برای رفع ریزش مو ، شیرابه آنرا به سر مالیده و موها را با آن ماساژ دهید.
 ۱۲)گرفتگی کبدی را برطرف می کند.
 ۱۳)برای التیام زخم ها شیرابه آنرا روی زخم بمالید.
 ۱۴)صبر زرد بهترین کرم مرطوب کننده است برگها را بشکنید و ژله آنرا به پوست بمالید.
 ۱۵)مبتلایان به بیماری قند می توانند با مصرف این گیاه قند خون خود را کنترل کنند.
 ۱۶)برای شستن چشم و زخم ها شیرابه صبر زرد را با آب مخلوط کرده و استفاده کنید.
در تحقیقاتد اخیر دانشمندان دریافتند که این گیاه در درمان HIVموثر می باشد.
 
موارد مصرف رایج این گیاه
بسیارى از مردم با اثر دارویى این گیاه بر روى پوست بریده یا سوخته آشنایى دارند. گرچه مکانیسم دقیق آن مشخص نیست. اما تحقیقات نشان مى دهد که ۵ فاکتور طبیعى ضدالتهابى در آن موجود است که باعث رفع درد و بهبود زخم مى شود.
 
اندام مورد استفاده این گیاه دارویی برگهای آن است.
 
 
 

زعفران

نام انگلیسی: Saffron

نام علمی: Crocus sativus

تیره: Iridaceae

 

 

 

شرح:گیاهی است کوچک به ارتفاع 10- 30 با پیازی سخت و مدور که از فلس های نازک و قهوه ای رنگ تشکیل شده است. از پیاز 6-7 برگ سبز تیره و راست منشاء می گیرد. گل های آن منظم، نر و ماده و به تعداد 2-3 عدد در انتهای ساقه است. جام گل لوله ای است و از شش قسمت تشکیل شده است. قسمت خارجی از سه کاسبرگ و داخلی از سه کاسبرگ به رنگ های بنفش یا ارغوانی است. دستگاه نر از سه پرچم که در مقابل هر گلبرگ تشکیل شده است. مادگی از یک تخمدان سه خانه ای با کلاله سه خانه ای به رنگ قرمز نارنجی است.

قسمت مورد استفاده: کلاله های گل گیاه.

برای تهیه یک گرم زعفران به کلاله و خامه 150 گل نیاز است.

زیستگاه و گردآوری: امروزه با توجه به توسعه پرورش زعفران، این گیاه در نواحی مختلف یافت می شود. کشت آن در اواسط تیرماه انجام می شود ولی گلها در اواخر مهرماه سال بعد ظاهر می شود. محصول معمولا پیش از طلوع آفتاب جمع آوری می شود. زیرا گلها شبها باز بوده و گرمای آفتاب آنها را بسته نگه می دارد. اصول کشت و برداشت زعفران در اسپانیا، فرانس

/ 1 نظر / 126 بازدید
سید

درود و شادباش بسیار زیبا و آموزنده ممنون آماده تبادل لینک هستم..