نظام صنفی کارهای کشاورزی شهرستان محلات
هویت بخشیدن به کشاورزان زحمت کش
۱۳٩٢/٩/٧
ختمی ... نظرات() 

مرهم سرفه و آسم

 ختمی با نام علمیrosea Althaea گیاهی مدیترانه ای است که منشأآن خاورمیانه گزارش شده است.گفته می شود این گیاه ابتدا در قرون وسطی و در پی جنگ های صلیبی به اروپا وارد شد و سپس پیشروی امپراطوری عثمانی در شرق اروپا طی قرن 15و16میلادی،موجب انتشار بیشتر آن در اروپا شد.این گیاه در ایران به صورت وحشی می روید.خواص ختمی نیز مانند گیاه ختمی دارویی که بومی اروپاست،از دیر باز شناخته شده و به عنوان گیاه دارویی مورد استفاده قرار می گرفت.

 نام علمیAlthaea  به زبان یونانی آلتو به معنای ترمیم کردن و شفا دادن منسوب است. مصریان باستان از این گیاه استفاده می کردند و تئوفراستوس (حکیم و گیاه شناس یونانی قرن سوم قبل از میلاد)آن را برای درمان سرفه تجویز می کرده است.در کشور ما نیز از این گیاه از قدیم در طب سنتی استفاده می شده است.

عکس

برای اطلاعات بیشتر ادامه مطلب را کلیک کنید


موسیلاژچیست؟

موسیلاژها گروهی از ترکیبات گیاهی مملو از پلی ساکاریدهستند.موسیلاژها در تماس با آب کم و بیش حل می شوند و ماده ای لزج ،مانند ژلاتین تولید کرده و حجیم می شوند.موسیلاژها دارای خاصیت ضد التهاب ،مرطوب کنندگی ،نرم کنندگی ،چسبندگی وبادکننده هستند.مصرف آنها همچنین موجب تسهیل در خروج فضولات روده می شود.به همین دلیل عصاره ختمی ،مانند عصاره اسفرزه ،تخم کتان وبرخی دیگر از گیاهان حاوی موسیلاژملین است.موسیلاژها موجود در ختمی سوزش غشای مخاطی را تسکین و التهاب را کاهش می دهد.از این رو عصاره ختمی برای تسکین سرفه و آسم و درمان التهاب معده ،التهاب روده کوچک و روده بزرگ ،دیوریتکولیت و رکتیت توصیه می شود.به علاوه استفاده از عصاره این گیاه برای بهبود عفونت مثانه نیز مفید است.ویژگی های برجسته این گیاه دارویی آن را در زمره گیاهان منتخب سازمان جهانی ( WHO) قرارداده و سازمان مذکور این گیاه را برای  مداوای انواع التهاب هاو همچنین به عنوان ضد سرفه و خلط آور توصیه می کند.

 

کاربرد

خاصیت نرم کنندگی و مرطوب کنندگی موسیلاژها و فلاونوئیدهای موجود در ختمی موجب شده عصاره این گیاه در صنایع بهداشتی برای تولید شامپو (برای براق کردن مو)،کرم،ماسک و لوسیون پوست و صابون به کار برود.فرآورده های بهداشتی حاوی این عصاره،پوست اندازی را تسریع می کنند و باعث طراوت و شادابی پوست به ویژه پوست های خشک می شوند.

 

استفاده گوناگون ختمی

از آنجاکه این گیاه به راحتی هیبرید می شود،گل های آن رنگ های متفاوتی پیدا می کند و نمی توان از قبل رنگ  گل ها را حدس زد. به دلیل همین تنوع رنگ ها ،این گیاه امروزه در بسیاری از باغ ها و پارک های کشورهای مختلف به عنوان گیاه زینتی کشت می شود. ضمنا"همین تنوع رنگ در گل های این گیاه ارزشمند باعث شده تا از آن در تولید رنگ های قابل مصرف در صنایع غذایی ،نوشیدنی و شیرینی ها استفاده شود. گل ختمی شهدآور و بسیار مورد علاقه زنبور عسل است.در کشور فرانسه از  زمان های  قدیم ریشه پوست گرفته  وخشک شده ختمی را به کودکانی که در شرف دندان در آوردن هستند،می دهند.

 

کاربرد دارویی

ریشه ،برگ و گل ختمی حاوی مواد موثره هستند و از این رو خواص دارویی دارند.ریشه ختمی حاوی مقادیر زیادی موسیلاژ (تا20درصد)است،ولی گل و برگ آن حاوی مقادیر کمتری موسیلاژاست .(گل تا6درصد وبرگ تا 10درصد ).علاوه بر موسیلاژ،ترکیبات دیگری نیز مانند فلاونوئیدها و نشاسته در اندام های این گیاه وجود دارد.

 

تهیه دمنوش ختمی

برای تهیه دم کرده ختمی،حدود 20گرم مخلوط برگ و گل خشک ختمی را ترجیحا"به همراه همین مقدار ریشه در یک لیتر آب جوش قرار دهید و بگذارید تا  سرد شود.سپس آن را صاف و در صورت تمایل با عسل شیرین کنید. دم کرده ختمی برای تسکین سرفه و آسم (به ویژه در کودکان)و نیز ناراحتی های نای و نایژه و التهاب های دستگاه گوارش بسیار موثر است. علاوه برآن موجب افزایش اشتها نیز می شود.

قرار دادن برگ وگل ختمی (یا دستمال آغشته  به دم کرده آن)روی کورک یا محل دمل باعث نرم شدن پوست و در نهایت خروج چرک می شود،همچنین برای سوزش و خارش محل گزیدگی حشرات مفید است.

امروزه این گیاه ،به منظور استفاده صنعتی ،در سطح وسیعی در کشور کشت می شود و محصولات حاصل از آن با کیفیت مطلوب در داروخانه ها عرضه می شوند. علاوه برآن واریته خاصی از این گیاه ،معروف به ختمی سیاه با نام علمی Althaearosea var.nigraتوسط شادروان مرحوم استاد امید بیگی برای اولین بار در کشور کشت شد.رنگ سیاه گل های این واریته سر شار از آنتوسیانین است که برای تقویت قلب و عروق کاربرد دارد.این واریته از ختمی در حال حاضر در دست تکثیر است و در آینده نزدیک فرآورده های حاصل از آن به بازار عرضه خواهد شد.